Τα τραγούδια είναι άμεσα συνυφασμένα με κάθε έκφανση της ανθρώπινης ύπαρξης. Λειτουργούν ως συντροφιά σε κάθε χαρά και αποχαιρετισμό ενώ συνοδεύουν τον άνθρωπο σε σημαντικές μεταβάσεις και περάσματα της ζωής. Πολλοί έφηβοι στρέφονται στην στιχουργική ή τη δημιουργία μουσικής προκειμένου να εκφράσουν όσα θέλουν να πουν, να καθρεφτίσουν τον τρόπο που βιώνουν τη ζωή, να θίξουν ζητήματα προσωπικά ή κοινωνικά και να εκτονώσουν όλο το ψυχικό φορτίο που συχνά κουβαλούν.
Η μουσική είναι μια αλληλουχία ήχων που γεννά εικόνες και δεν απευθύνεται στο λογικό κομμάτι του εαυτού αλλά στο ασυνείδητο. Τα βασικά της χαρακτηριστικά είναι ο ρυθμός, η αρμονία, η μελωδία και η παύση, που συνθετικά παρακινούν συναισθήματα και ανοίγουν την πρόσβαση στο προσωπικό θησαυροφυλάκιο του ψυχισμού. Η συχνότητα της μουσικής συντονίζεται με τη συχνότητα του δημιουργού επιδρώντας στο κεντρικό νευρικό σύστημα και επιφέροντας:
- Συγκινησιακές μεταβολές
- Συνειρμούς
- Ενδυνάμωση των μηχανισμών μάθησης (Ευδοκίμου, 1999).
Όταν η μουσική ντύνεται με στίχους ενεργοποιούνται ταυτόχρονα και συνεργάζονται διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου όπως η αμυγδαλή που ρυθμίζει τα συναισθήματα, ο προμετωπιαίος φλοιός που είναι υπεύθυνος για τη λήψη αποφάσεων και τη δημιουργική σκέψη και ο κροταφικός λοβός. Τα δύο ημισφαίρια κινητοποιούνται εξίσου και ενδυναμώνεται τόσο η καλλιτεχνική έκφραση (δεξί ημισφαίριο) όσο και η λογικοαναλυτική σκέψη (αριστερό ημισφαίριο).
Σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα ενθαρρύνουν την συμμετοχή των νέων στη δημιουργία στίχων και μουσικής δεδομένου ότι τα οφέλη είναι πολλαπλά. Μελέτη σε μαθητές γυμνασίου κατέδειξε ότι η συγκεκριμένη δημιουργική δραστηριότητα ήταν ευεργετική καθώς μείωσε τα επίπεδα εφηβικής κατάθλιψης, αύξησε την αυτοεκτίμηση των μαθητών και ενδυνάμωσε την κοινωνική τους αλληλεπίδραση (Travis et al., 2019). Αντίστοιχη έρευνα σε νέους στην Ελλάδα είχε παρόμοια ευρήματα, κάνοντάς τους να νιώθουν ότι οι φωνές τους ακούγονται, ότι μπορούν να συνεργαστούν και ότι αξίζουν να είναι υπερήφανοι για τους εαυτούς τους (Tseliou et al., 2024).
Αθηνά Παπαδοπούλου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια – Δραματοθεραπεύτρια